Adviesrapport voor CFO’s

De route naar toekomstige welvaart

Inleiding

Dit adviesrapport is geschreven voor Chief Financial Officers en andere financiële bestuurders die verantwoordelijk zijn voor de langetermijnsturing van organisaties in Nederland. Het rapport is gebaseerd op het Rapport Wennink, De route naar toekomstige welvaart, en vertaalt de macro-economische analyse en beleidsaanbevelingen naar concrete, bedrijfseconomische handelingsperspectieven.

Het rapport beoogt CFO’s te ondersteunen bij het maken van investeringskeuzes die niet alleen de financiële continuïteit van hun organisatie waarborgen, maar ook bijdragen aan structurele economische groei en maatschappelijke welvaart.

1. Economische context en probleemdefinitie

1.1 De structurele groeikloof

De Nederlandse economie bevindt zich in een fase van structureel afnemende groei. Waar in eerdere decennia economische expansie kon worden gerealiseerd door een stijgende arbeidsparticipatie, is deze motor grotendeels uitgeput. Demografische ontwikkelingen, met name vergrijzing, beperken de toekomstige groei van het arbeidsaanbod.

Wetenschappelijke groeimodellen tonen aan dat duurzame economische groei op lange termijn vrijwel volledig afhankelijk is van arbeidsproductiviteit. Het Rapport Wennink onderbouwt dit door te laten zien dat Nederland met de huidige productiviteitsgroei van circa 0,6 procent per jaar structureel tekortschiet om publieke voorzieningen, koopkracht en investeringscapaciteit op peil te houden.

1.2 Productiviteit als kernvariabele

Arbeidsproductiviteit wordt in economische literatuur gedefinieerd als de toegevoegde waarde per gewerkt uur. Empirisch onderzoek van onder meer Solow, Romer en Krugman laat zien dat productiviteitsgroei primair voortkomt uit investeringen in technologie, menselijk kapitaal en organisatorische innovatie.

Het Rapport Wennink concludeert dat Nederland hierin structureel onderinvesteert. De kapitaalallocatie verschuift richting minder productiviteitsverhogende activa, zoals vastgoed, terwijl investeringen in machines, digitale technologie en R&D achterblijven.

2. Strategische relevantie en economische veerkracht

2.1 Strategische afhankelijkheden

Naast het groeivraagstuk signaleert het rapport een tweede structureel risico: verlies aan strategische relevantie. In een wereldeconomie die steeds sterker wordt gedomineerd door technologische machtsblokken, neemt de onderhandelingspositie van landen en bedrijven af wanneer zij uitsluitend afnemer zijn van kritieke technologie.

Strategische afhankelijkheid vergroot economische kwetsbaarheid, beperkt beleidsvrijheid en kan leiden tot hogere kosten en verminderde leveringszekerheid. Vanuit financieel perspectief vertaalt dit zich in hogere risicopremies, lagere investeringsbereidheid en toenemende volatiliteit in kasstromen.

2.2 Vier domeinen met structurele impact

Het Rapport Wennink identificeert vier domeinen waarin productiviteit, strategische autonomie en maatschappelijke waarde samenkomen:

1. Digitalisering en kunstmatige intelligentie
2. Veiligheid en weerbaarheid
3. Energie- en klimaattechnologie
4. Life sciences en biotechnologie

Deze domeinen kennen een hoge kapitaalintensiteit, schaalvoordelen en sterke spill-over effecten naar andere sectoren. Voor CFO’s betekent dit dat investeringen in deze domeinen niet alleen sector-specifiek rendement genereren, maar ook bijdragen aan bredere economische veerkracht.

3. De rol van de CFO in het nieuwe groeimodel

3.1 Van financiële controle naar kapitaalregie

Traditioneel lag de nadruk van de CFO-functie op kostenbeheersing, risicoreductie en kortetermijnrendement. In een laag-groeiscenario leidt deze benadering echter tot onderinvestering en strategische verarming.

Het Rapport Wennink impliceert een verschuiving van financiële controle naar kapitaalregie. Dit houdt in dat CFO’s actief sturen op de allocatie van schaarse middelen naar activiteiten met aantoonbare productiviteits- en schaalvoordelen.

3.2 Investeringen beoordelen op structurele waarde

Een wetenschappelijk onderbouwde investeringsanalyse vraagt om een bredere set criteria dan traditionele ROI- en NPV-berekeningen. Aanvullende beoordelingsdimensies zijn onder meer:

• Effect op arbeidsproductiviteit per FTE
• Vermogen tot schaalvergroting zonder proportionele kostenstijging
• Vermindering van strategische afhankelijkheden
• Bijdrage aan langetermijn concurrentiepositie

Deze benadering sluit aan bij moderne corporate finance-literatuur waarin waardecreatie wordt gekoppeld aan strategische positionering en dynamische capabilities.

4. Sectorale handelingsperspectieven

4.1 Industrie en maakbedrijven

Voor industriële ondernemingen ligt de kernopgave in het verhogen van kapitaalintensiteit per medewerker. Investeringen in automatisering, data-gedreven procesoptimalisatie en energie-efficiënte technologie verhogen de output per gewerkt uur en verlagen de gevoeligheid voor arbeidsmarktkrapte.

CFO’s dienen hierbij expliciet rekening te houden met energie- en infrastructuurrisico’s in hun kapitaalplanning en samenwerkingsvormen te zoeken om schaal en voorspelbaarheid te vergroten.

4.2 Financiële sector

In de financiële sector is productiviteitsgroei sterk gekoppeld aan digitalisering en kunstmatige intelligentie. Toepassingen in risicomanagement, compliance en klantbediening hebben aantoonbare schaalvoordelen.

Vanuit financieel perspectief is het essentieel om IT-uitgaven te herclassificeren van operationele kosten naar strategische investeringen met meerjarige waardecreatie.

4.3 Zorg en life sciences

De zorgsector illustreert scherp de grenzen van arbeidsintensieve groei. Zonder technologische ondersteuning stijgen de kosten sneller dan het nationale inkomen.

CFO’s in deze sector dienen investeringen te prioriteren die zorgprocessen ondersteunen, arbeid ontlasten en kwaliteit verhogen. Economisch onderzoek laat zien dat dergelijke investeringen op middellange termijn zowel kostenstabilisatie als kwaliteitsverbetering realiseren.

4.4 Energie en infrastructuur

Energie- en netwerkinfrastructuur vormen randvoorwaarden voor vrijwel alle andere investeringen. Financiële besluitvorming in deze sector vraagt om langetermijnscenario’s waarin beleidsstabiliteit, regulering en kapitaalkosten integraal worden meegenomen.

5. Conclusies en aanbevelingen

1. Structurele economische groei in Nederland vereist een doorbraak in arbeidsproductiviteit.
2. Deze doorbraak is alleen mogelijk via gerichte, langjarige investeringen in technologie, menselijk kapitaal en schaalbare bedrijfsmodellen.
3. CFO’s spelen een sleutelrol door kapitaal niet louter defensief, maar strategisch te alloceren.
4. Investeringen dienen te worden beoordeeld op hun bijdrage aan structurele waardecreatie en strategische relevantie.
5. Door deze benadering dragen organisaties niet alleen bij aan hun eigen continuïteit, maar ook aan de toekomstige welvaart van Nederland.

Slotbeschouwing

Het Rapport Wennink laat zien dat niet investeren geen neutrale keuze is, maar een keuze voor geleidelijke achteruitgang. Voor CFO’s betekent dit dat financiële prudentie en maatschappelijke verantwoordelijkheid steeds meer samenvallen. Investeren in productiviteit en strategische relevantie is daarmee geen ideologische keuze, maar een rationele, financieel onderbouwde noodzaak.

 

Voor het originele rapport van Wennink, zie bijgevoegde link: Rapport Wennink